ԲՈՒՅՍԵՐԻ ԵՎ ԿԵՆԴԱՆԻՆԵՐԻ ԲԱԶՄԱՑՈՒՄԸ

Բույ սե րի և կեն դա նի նե րի բազ մա ցու մը նրանց հիմ նա կան հատ կու –
թյունն է: Բազ մա ցումն ա պա հո վում է կյան քի շա րու նա կու մը, նրա ա նընդ –
հա տու թյու նը:
Բազ մաց ման ձևե րը հիմ նա կա նում եր կուսն են: Ար դեն ծա նոթ մի
ձևում մաս նակ ցում է մեկ ա ռանձն յակ, ո րի մի մա սից, օ րի նակ՝ ար մա տից
կամ ընձ յու ղից, կա րող է զար գա նալ նոր բույս: Դա բույ սե րի վե գե տա տիվ
բազ մա ցումն է (նկ. 7.16): Բազ մաց ման այս ե ղա նակը լայն տա րա ծում ու –
նի:
Բազ մաց ման մի այլ ե ղա նա կի դեպքում բույ սի մարմ նում ա ռա ջա նում
են հա տուկ կա ռուց վածք ներ՝ բջիջ ներ, ո րոն ցից զար գա նում է նոր ա –
ռանձն յակ: Այդ բջիջ նե րը սպոր ներն են (նկ. 7.17): Ս պոր ներ ա ռա ջա նում
են մա մուռ նե րում, պտեր նե րում և այլ բույ սե րում, ինչ պես նաև՝ սնկե րում:
Վե գե տա տիվ և ս պոր նե րով բազ մա ցու մը ներ կա յաց նում է բույ սե րի,
այս պես կոչ ված, ան սեռ բազ մա ցու մը:
Կա նաև բազ մաց ման ձև, ո րի ըն թաց քում ա ռա ջա նում են նոր տե սա –
կի բջիջ ներ: Դ րանք սե ռա կան բջիջ ներն են, ո րոնք տար բեր վում են բույ –
»ٳ 7 úð¶²ÜƼØܺðÆ ÎºÜ겶àðÌàôܺàôÂÚàôÜÀ
128
սի մյուս բջիջ նե րից և լի նում են եր կու տե սա կի՝ ի գա կան և ա րա կան: Այն
ա ռանձն յակը, ո րում զար գա նում են եր կու տե սա կի սե ռա կան բջիջ ներ,
կոչ վում է երկ սեռ (հեր մաֆ րո դիտ): Ի տար բե րու թյուն դրա՝ մեկ տե սա կի՝
ի գա կան կամ ա րա կան սե ռա կան բջիջ ներ ա ռա ջաց նող ա ռանձն յակը բա –
ժա նա սեռ է: Երկ սեռ են, օ րի նակ՝ կաղ նին (նկ. 7.18), կե չին, հա ճա րե նին և
շատ այլ ծա ռեր, ե գիպ տա ցո րե նը, ձմե րու կը, վա րուն գը, իսկ բա ժա նա սեռ՝
բար դին (նկ. 7.18), դափ նեպ սա կը, ու ռե նին, չիչ խա նը:
Սե ռա կան բջիջ նե րի տար բեր տե սակ նե րի միա ձու լու մից ա ռա ջա նում
úð¶²ÜƼØܺðÆ ÎºÜ겶àðÌàôܺàôÂÚàôÜÀ »ٳ 7
129
Նկ. 7.16. Բույսերի բազմացման վեգետատիվ եղանակը: Բույսը կարող է բազմանալ
ցողունների մասերով` կտրոններով:
Նկ. 7.17. Բույսերի բազմացումը սպորների առաջացմամբ: Սպորները լավ երևում են
պտերների տերևների ստորին կողմում (ձախից), կարող են ծլել և սկիզբ տալ նոր բույսի
լաբորատորիայում (աջից):
է սաղ մը, ո րից էլ զար գա նում է նոր բույս: Բազ մաց ման այս ձևը կոչ վում է
սե ռա կան: Սե ռա կան բազ մաց ման ե ղա նակ նե րից է ար դեն ծա նոթ՝ սեր –
մե րով բազ մա ցու մը: Դա բույ սե րի բազ մաց ման ա ռա վել զար գա ցած ձևն է:
Ս պոր նե րից զար գա ցած կամ սե ռա կան բջիջ նե րի միա ձու լու մից ա ռա –
ջա ցած բույ սե րը կա րող են տար բեր վել միմ յան ցից: Դա փո փո խա կա նու –
թյուն է, ո րը հան գեց նում է բույ սե րի բազ մա զա նու թյա նը:
Բազ մաց ման նշված ձևե րը տա րած ված են նաև կեն դա նի նե րի մեջ:
Բույ սե րի նման՝ ևս կան երկ սեռ և բա ժա նա սեռ կեն դա նի ներ:
Բույ սե րի և կեն դա նի նե րի բազ մա ցու մը սո վո րա բար տե ղի է ու նե նում
շրջա կա մի ջա վայ րի բա րեն պաստ պայ ման նե րում: Մի ջա վայ րի ջեր մաս –
տի ճանը, լու սա յին օր վա տևո ղու թյու նը, սնունդը և այլ պայ ման ներ ներ –
գոր ծում են բույ սե րի և կեն դա նի նե րի բազ մաց ման, ժամ կետ նե րի և ուժգ –
նու թյան վրա:
Մար դու կող մից օգ տա գործ վում են բազ մաց ման տար բեր ձևե րը՝ մեծ
քա նա կով ցան կա լի կեն դա նի օր գա նիզմ ներ ստա նա լու նպա տա կով:
Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s